Buổi 13 – Docker Compose

Tuần 7 · Giai đoạn 2 – Containerization · Slide: Slide buổi 13

Tóm tắt: Dùng Docker Compose để mô tả và chạy cả Frontend, API và PostgreSQL của starter-project bằng một file compose.yaml và một lệnh duy nhất.

Mục tiêu học tập

• Giải thích được vai trò của từng khóa chính trong compose.yaml: services, build, image, ports, environment, depends_on, networks, volumes, healthcheck, restart.
• Chạy được toàn bộ starter-project (frontend, backend, postgres) bằng docker compose up -d --build và kiểm tra bằng docker compose ps, logs, exec.
• Phân biệt được depends_on mặc định (chỉ thứ tự khởi động) với depends_on kèm condition: service_healthy.
• Cấu hình được biến môi trường qua file .env mà không commit secret.
• Giải thích được vì sao dữ liệu PostgreSQL còn lại sau docker compose down nhưng mất sau docker compose down -v.
• Chẩn đoán được lỗi API không kết nối được database do sai mật khẩu hoặc volume cũ.

Điều kiện cần

• Đã học buổi 9-12: Dockerfile, build image, networking, volume.
• Windows 11 + WSL2 Ubuntu, Docker Desktop bật tích hợp WSL. Mọi lệnh chạy trong terminal WSL, trong filesystem của WSL (ví dụ ~/devops-labs), không dùng /mnt/c.
• Cổng 8080 và 3000 trên máy chưa bị chiếm (nếu bận, đổi WEB_PORT, xem phần Chuẩn bị).

Kiểm tra nhanh:

docker --version
docker compose version

Kết quả mong đợi (số phiên bản có thể khác, Compose cần là v2):

Docker version 27.x.x, build xxxxxxx
Docker Compose version v2.x.x

Lưu ý cú pháp: dùng docker compose (có dấu cách), không dùng docker-compose (bản v1 cũ).

Vấn đề thực tế

Ở buổi 9-12 bạn đã chạy ứng dụng CLB bằng nhiều lệnh docker run: tạo network, tạo volume, chạy postgres với một chuỗi biến môi trường, chạy backend, rồi chạy frontend. Mỗi lần có thành viên mới vào dự án, họ phải chép lại cả chục dòng lệnh, và chỉ cần quên một cờ -e hoặc sai thứ tự là hệ thống không lên. Lệnh nằm trong lịch sử terminal của một người, không ai review được.

Docker Compose giải quyết việc này bằng cách mô tả toàn bộ hệ thống trong một file compose.yaml được commit cùng mã nguồn. Thành viên mới chỉ cần clone repo, tạo .env, chạy docker compose up -d --build. File này cũng là tài liệu sống: ai muốn biết backend nối vào database nào, cổng nào mở ra máy chủ, dữ liệu lưu ở đâu chỉ cần đọc một file.

Khái niệm cốt lõi

Compose là công cụ khai báo (declarative): bạn mô tả trạng thái mong muốn, Compose tạo hoặc cập nhật container, network, volume cho khớp. Một "project" Compose mặc định lấy tên theo tên thư mục chứa compose.yaml; mọi tài nguyên được gắn nhãn và tiền tố theo project này.

Các khóa chính

Khóa	Ý nghĩa	Ví dụ trong starter-project
services	Danh sách thành phần của ứng dụng; mỗi service sinh ra một hoặc nhiều container	frontend, backend, postgres
build	Build image từ Dockerfile	context: ./backend
image	Dùng image có sẵn	postgres:17-alpine
ports	Publish cổng ra máy chủ, dạng HOST:CONTAINER	"${WEB_PORT:-8080}:80"
environment	Biến môi trường cho container	DB_HOST: postgres
depends_on	Thứ tự khởi động giữa các service	backend chờ postgres
networks	Network mà service tham gia	club-network
volumes	Lưu dữ liệu hoặc mount file	postgres-data, init.sql
healthcheck	Lệnh để Docker biết service đã khỏe chưa	pg_isready
restart	Chính sách tự khởi động lại	unless-stopped

depends_on: thứ tự khởi động không bằng sẵn sàng

Dạng	Hành vi	Khi nào dùng
depends_on: [backend]	Chỉ đảm bảo container backend đã được start trước	Frontend: nginx phân giải tên backend ngay lúc khởi động (do proxy_pass http://backend:3000), nên container backend phải được tạo trước; không cần chờ backend sẵn sàng
condition: service_started	Giống dạng trên (là mặc định)	Phụ thuộc đơn giản
condition: service_healthy	Chờ tới khi healthcheck của service kia báo healthy	Backend phụ thuộc postgres

Container postgres "đang chạy" không có nghĩa là database đã nhận kết nối: nó còn phải khởi tạo cluster và chạy init.sql. Vì thế postgres có healthcheck và backend dùng condition: service_healthy.

Biến môi trường và file .env

Compose tự đọc file .env nằm cạnh compose.yaml để thay thế biến ${...} bên trong YAML (đây là bước thay thế lúc Compose đọc file, khác với việc truyền biến vào container).

Cú pháp	Ý nghĩa
${WEB_PORT:-8080}	Dùng WEB_PORT, nếu trống hoặc chưa đặt thì dùng 8080
${DB_PASSWORD:?Set DB_PASSWORD in .env}	Bắt buộc có giá trị, thiếu thì Compose dừng và in thông báo

File .env chứa mật khẩu nên không được commit. Repo chỉ commit .env.example với giá trị giả.

Network và DNS

Mỗi project có một network bridge riêng (ở đây khai báo tên club-network). Trong network đó, mỗi service được truy cập bằng tên service: backend gọi postgres:5432, nginx gọi backend:3000. Đây là lý do DB_HOST: postgres mà không phải localhost: localhost trong container backend là chính container backend.

Volume

postgres-data là named volume do Docker quản lý, gắn vào /var/lib/postgresql/data. Container có thể bị xóa và tạo lại, dữ liệu vẫn nằm trong volume. File ./database/init.sql được mount (chỉ đọc) vào /docker-entrypoint-initdb.d/: image postgres chỉ chạy các script trong thư mục này khi data directory còn trống, tức lần khởi tạo đầu tiên.

Vòng đời

Lệnh	Tác dụng
docker compose up -d --build	Build (nếu cần), tạo và chạy mọi service ở nền
docker compose ps	Xem trạng thái các service
docker compose logs -f backend	Theo dõi log một service
docker compose exec backend sh	Mở shell trong container đang chạy
docker compose config	In cấu hình cuối cùng sau khi thay biến, dùng để kiểm tra
docker compose down	Xóa container và network, giữ volume
docker compose down -v	Xóa luôn volume (mất dữ liệu)

Kiến trúc và cách hoạt động

Giải thích từng bước:

1. docker compose up đọc compose.yaml và .env, thay các biến ${...}; thiếu DB_PASSWORD thì dừng ngay.
2. Compose tạo network club-network và volume postgres-data nếu chưa có.
3. Build image cho backend và frontend từ Dockerfile trong từng thư mục (build.context).
4. Start postgres trước. Lần đầu, entrypoint khởi tạo database clubdb, user club và chạy init.sql (tạo bảng members, thêm Alice và Bob).
5. Healthcheck chạy pg_isready mỗi 5 giây; sau khi pass, postgres thành healthy.
6. Backend start, kết nối postgres:5432 bằng DNS nội bộ. Sau đó frontend start.
7. Chỉ hai cổng được publish ra máy: WEB_PORT (mặc định 8080) cho frontend và 3000 cho backend. Postgres không publish, nên chỉ các container trong network truy cập được.

Demo của mentor

Mentor trình diễn trên máy chiếu, học viên theo dõi (khoảng 10 phút trong 30 phút kiến thức).

1. Đọc cùng lớp starter-project/compose.yaml, chỉ ra ba service, một network, một volume.
2. Chạy khi chưa có .env:

cd ~/devops-labs/starter-project
docker compose up -d --build

Kết quả mong đợi: Compose dừng, báo thiếu biến, tương tự:

error while interpolating services.backend.environment.DB_PASSWORD: required variable DB_PASSWORD is missing a value: Set DB_PASSWORD in .env

3. Tạo .env rồi chạy lại:

cp .env.example .env
docker compose up -d --build
docker compose ps

Kết quả mong đợi (rút gọn):

NAME                       SERVICE    STATUS                    PORTS
starter-project-backend-1  backend    Up 10 seconds             0.0.0.0:3000->3000/tcp
starter-project-frontend-1 frontend   Up 9 seconds              0.0.0.0:8080->80/tcp
starter-project-postgres-1 postgres   Up 20 seconds (healthy)   5432/tcp

4. Gọi thử API qua frontend và trực tiếp:

curl -s http://localhost:8080/api/members
curl -s http://localhost:3000/ready

[{"id":1,"name":"Alice","email":"alice@example.com"},{"id":2,"name":"Bob","email":"bob@example.com"}]
{"status":"ready"}

5. Chạy docker compose config để cho lớp thấy cấu hình sau khi thay biến.

Câu hỏi mentor nên hỏi lớp:

• Nếu bỏ condition: service_healthy, backend có luôn lỗi không? (Không chắc: phụ thuộc vào việc postgres lên nhanh hay chậm, đây là lỗi "lúc được lúc không".)
• Vì sao cổng 5432 của postgres không mở ra máy chủ mà backend vẫn kết nối được?
• Chạy docker compose down rồi up lại, Alice và Bob còn không? Còn nếu dùng down -v?

Hands-on lab

Thời lượng gợi ý: 60 phút (Chuẩn bị 10', Phần 1-4 khoảng 35', L2 khoảng 15'; học viên L1 có thể dừng sau Phần 4).

Chuẩn bị

1. Trong repo cá nhân devops-labs, tạo thư mục nộp bài và sao chép starter-project:

mkdir -p ~/devops-labs/lab-13/source ~/devops-labs/lab-13/evidence ~/devops-labs/lab-13/screenshots
cp -r ~/devops-course/starter-project/. ~/devops-labs/lab-13/source/
cd ~/devops-labs/lab-13/source
ls

Kết quả mong đợi: thấy backend, frontend, database, k8s, compose.yaml (file ẩn như .env.example chỉ hiện khi dùng ls -a). (Nếu bạn clone giáo trình ở đường dẫn khác, sửa lại phần ~/devops-course. Nếu có thư mục node_modules trong backend, bạn có thể xóa nó trong bản sao để gọn; Dockerfile tự cài dependency khi build.)

2. Bắt đầu ghi bằng chứng:

echo "## Lab 13 evidence" > ../evidence/command-output.txt
date >> ../evidence/command-output.txt

3. Nếu cổng 8080 đang bị chiếm, bạn sẽ đặt WEB_PORT=8081 trong .env ở Phần 1. Kiểm tra nhanh trong PowerShell trên Windows (cổng do Docker Desktop mở nằm ở phía Windows, ss trong WSL có thể không thấy): netstat -ano | findstr :8080 (không có dòng LISTENING nào là cổng đang rảnh). Lưu ý: backend cũng publish cổng 3000 ra máy; chỉ dùng trên máy cá nhân trong mạng tin cậy, đừng mở cổng này ra Internet.

Phần 1 – Tạo .env và kiểm tra cấu hình

Bước 1.1: tạo .env từ mẫu.

cp .env.example .env
cat .env

DB_PASSWORD=change-me-locally
# Host port for the web UI (change if 8080 is busy)
WEB_PORT=8080

Vì sao: .env.example được commit làm mẫu, .env là bản thật của riêng bạn và phải nằm trong .gitignore. Hãy đổi DB_PASSWORD thành một chuỗi riêng của bạn (không dùng mật khẩu thật của dịch vụ nào khác).

Bước 1.2: xác nhận .env được bỏ qua bởi git.

cd ~/devops-labs && git check-ignore -v lab-13/source/.env; cd lab-13/source

Kết quả mong đợi: in ra dòng chỉ tới quy tắc trong .gitignore. Nếu không in gì, thêm dòng .env vào .gitignore của repo trước khi làm tiếp.

Bước 1.3: xem cấu hình sau khi thay biến.

docker compose config | head -40

Vì sao: config kiểm tra cú pháp YAML và cho thấy giá trị cuối cùng của mọi biến. Đây là bước đầu tiên khi nghi ngờ Compose "không nhận biến".

Phần 2 – Khởi chạy hệ thống

Bước 2.1:

docker compose up -d --build 2>&1 | tee -a ../evidence/command-output.txt

Kết quả mong đợi (cuối output, rút gọn):

 Network starter-project_club-network   Created
 Volume "starter-project_postgres-data" Created
 Container starter-project-postgres-1   Healthy
 Container starter-project-backend-1    Started
 Container starter-project-frontend-1   Started

Tên project và container phụ thuộc tên thư mục chứa compose.yaml; thư mục của bạn là source nên tiền tố có thể là source-, không phải starter-project-. Dùng tên service (backend) trong lệnh thay vì tên container.

Bước 2.2: xem trạng thái.

docker compose ps | tee -a ../evidence/command-output.txt

Kết quả mong đợi: postgres Up ... (healthy), backend và frontend Up. Nếu postgres chưa healthy, đợi 10-15 giây rồi chạy lại.

Bước 2.3: đọc log để biết hệ thống đang làm gì.

docker compose logs --tail=20 backend
docker compose logs --tail=20 postgres

Vì sao: log postgres cho thấy nó đã chạy init.sql ở lần khởi tạo đầu (dòng running /docker-entrypoint-initdb.d/init.sql), log backend cho thấy API đang lắng nghe (API listening on port 3000).

Phần 3 – Kiểm thử qua mạng

Bước 3.1: gọi API và giao diện.

curl -s http://localhost:8080/api/members | tee -a ../evidence/command-output.txt
curl -s http://localhost:3000/health
curl -s http://localhost:3000/ready

[{"id":1,"name":"Alice","email":"alice@example.com"},{"id":2,"name":"Bob","email":"bob@example.com"}]
{"status":"healthy","service":"club-api"}
{"status":"ready"}

Mở trình duyệt trên Windows tại http://localhost:8080 và chụp màn hình vào screenshots/. (Nếu bạn đổi WEB_PORT, dùng cổng đó.)

Bước 3.2: kiểm tra DNS nội bộ giữa các container.

docker compose exec backend wget -qO- http://127.0.0.1:3000/health
docker compose exec frontend wget -qO- http://backend:3000/health

Kết quả mong đợi: cả hai trả về {"status":"healthy","service":"club-api"}. Image alpine dùng wget của busybox nên có sẵn, không cần curl.

Vì sao: lệnh thứ hai chạy trong container frontend và gọi backend bằng tên service, chứng minh DNS của club-network hoạt động.

Bước 3.3: truy vấn database trực tiếp.

docker compose exec postgres psql -U club -d clubdb -c "SELECT id, name FROM members;"

 id | name
----+-------
  1 | Alice
  2 | Bob
(2 rows)

Phần 4 – Dữ liệu và vòng đời

Bước 4.1: thêm một dòng dữ liệu (API chưa có POST nên thêm bằng SQL).

docker compose exec postgres psql -U club -d clubdb \
  -c "INSERT INTO members (name, email) VALUES ('Carol', 'carol@example.com');"

Bước 4.2: xóa container nhưng giữ volume, rồi chạy lại.

docker compose down
docker compose up -d
sleep 5
curl -s http://localhost:8080/api/members

Kết quả mong đợi: vẫn có Carol (3 phần tử). Vì sao: down xóa container và network nhưng không xóa named volume. Init script không chạy lại vì data directory đã có dữ liệu.

Bước 4.3: xóa cả volume.

docker compose down -v
docker compose up -d
sleep 15
curl -s http://localhost:8080/api/members

Kết quả mong đợi: chỉ còn Alice và Bob; Carol đã mất, vì volume bị xóa và init.sql chạy lại từ đầu. Ghi kết quả ba lần gọi vào evidence/command-output.txt.

L1 – Foundation: checklist hoàn thành

• .env được tạo từ .env.example và không bị git theo dõi.
• docker compose ps cho thấy cả ba service chạy, postgres healthy.
• curl http://localhost:8080/api/members trả về danh sách thành viên.
• Đã thực hiện được lệnh exec vào container và gọi backend bằng tên service.
• Đã chứng minh được sự khác nhau giữa down và down -v bằng dữ liệu Carol.
• Có file evidence/command-output.txt chứa output các lệnh trên.

L2 – Engineering: thử thách tự làm

Thử thách A (viết lại từ đầu): tạo lab-13/source/compose.mine.yaml cho cùng ba service mà không nhìn file gốc. Tiêu chí hoàn thành:

• Chạy được bằng docker compose -f compose.mine.yaml -p lab13mine up -d --build (dừng bản gốc trước để tránh trùng cổng) và /api/members trả về dữ liệu.
• Backend chỉ khởi động sau khi postgres healthy.
• Mật khẩu chỉ nằm trong .env; thiếu thì Compose báo lỗi rõ ràng.
• Postgres không publish cổng ra máy chủ.
• Trong report.md, giải thích bằng lời của bạn từng khóa trong file.

Gợi ý

Bắt đầu từ postgres vì các service khác phụ thuộc vào nó: image, environment (POSTGRES_DB, POSTGRES_USER, POSTGRES_PASSWORD), volumes, healthcheck. Sau đó backend (build, environment với DB_HOST: postgres, depends_on có condition), cuối cùng frontend. Chạy docker compose -f compose.mine.yaml config sau mỗi lần thêm một service để bắt lỗi thụt lề sớm. Khi dùng -p khác, tài nguyên có tiền tố khác nên volume của bạn là volume mới.

Lời giải

Về cấu trúc, lời giải tương đương starter-project/compose.yaml: ba service, networks với club-network, volumes với postgres-data, healthcheck dùng pg_isready -U club -d clubdb, và backend dùng:

depends_on:
  postgres:
    condition: service_healthy

Điểm hay sai: viết DB_HOST: localhost (phải là postgres), quên mount init.sql nên bảng members không tồn tại, hoặc để ports cho postgres khiến xung đột với PostgreSQL cài sẵn trên máy.

Thử thách B (đổi cổng): chạy hệ thống với WEB_PORT=8081 mà không sửa compose.yaml. Tiêu chí: truy cập được http://localhost:8081, và bạn giải thích được vì sao chỉ cần sửa .env.

Gợi ý

Xem biểu thức ${WEB_PORT:-8080} trong khóa ports của frontend. Sau khi sửa .env, chạy docker compose up -d để Compose tạo lại container frontend với cổng mới, rồi kiểm tra bằng docker compose ps.

Lời giải

Đặt WEB_PORT=8081 trong .env, chạy docker compose up -d. Compose phát hiện cấu hình của frontend đã đổi nên tạo lại container đó; backend và postgres không bị tạo lại. Một cách khác là đặt biến tạm thời cho một lệnh: WEB_PORT=8081 docker compose up -d (biến môi trường của shell được ưu tiên hơn .env).

Thử thách C (restart policy): làm backend thoát bất thường và quan sát. Tiêu chí: giải thích được vì sao container tự chạy lại.

Gợi ý

Docker Engine bản mới (đã kiểm chứng với 29.x) coi lệnh docker compose kill do bạn gõ là dừng thủ công, nên container nằm yên ở Exited (137) và không tự chạy lại. Hãy tạo một lần thoát bất thường thật: gọi curl -s http://localhost:3000/api/members > /dev/null để pool có một kết nối nhàn rỗi, rồi docker compose stop postgres. Backend không bắt sự kiện error của pool nên tiến trình Node thoát, và restart policy dựng nó lại. Xem docker compose ps -a backend và docker inspect --format '{{.RestartCount}} {{.HostConfig.RestartPolicy.Name}}' (lấy ID bằng docker compose ps -q backend). Chạy lại docker compose start postgres khi xong. So sánh với docker compose stop backend.

Lời giải

Với restart: unless-stopped, Docker khởi động lại container khi nó thoát bất thường, trừ khi bạn chủ động dừng nó. Container có tiến trình tự thoát bất thường (như backend sập vì lỗi kết nối bị ngắt của pool) được chạy lại sau vài giây và RestartCount tăng; container bị stop hoặc kill thủ công thì giữ trạng thái dừng cho tới khi bạn chạy docker compose up -d hay start. Cần chú ý: restart policy không sửa lỗi cấu hình, một container lỗi liên tục sẽ lặp vòng khởi động lại.

Phá lỗi và debug

Tình huống: đổi mật khẩu trong .env nhưng API vẫn lỗi kết nối DB

Cách phá (làm sau khi hệ thống đã chạy ổn với dữ liệu):

sed -i 's/^DB_PASSWORD=.*/DB_PASSWORD=another-password-123/' .env
docker compose up -d
curl -s -o /dev/null -w "%{http_code}\n" http://localhost:8080/api/members

Triệu chứng: postgres vẫn healthy, các container vẫn Up, nhưng API trả mã 500 (hoặc 502 nếu backend đang khởi động lại).

Hướng điều tra theo từng bước:

1. docker compose ps: mọi service đều chạy, không có service nào thoát. Lỗi không nằm ở việc container sống hay chết.
2. docker compose logs --tail=30 backend: tìm dòng lỗi kiểu password authentication failed for user "club".
3. docker compose logs --tail=30 postgres: có thể thấy dòng FATAL: password authentication failed for user "club" từ phía server, xác nhận backend đã tới được postgres nhưng bị từ chối.
4. So sánh hai phía: docker compose exec backend printenv DB_PASSWORD (mật khẩu mới) với mật khẩu mà database đang dùng. Biến POSTGRES_PASSWORD chỉ được dùng khi khởi tạo data directory lần đầu; volume postgres-data vẫn giữ mật khẩu cũ.

Nguyên nhân gốc: backend nhận mật khẩu mới từ .env, còn database trong volume cũ vẫn đặt theo mật khẩu ban đầu. Đổi biến môi trường không đổi mật khẩu bên trong dữ liệu đã tồn tại.

Cách sửa (chọn một):

• Cho môi trường học: trả lại mật khẩu cũ trong .env, hoặc chấp nhận mất dữ liệu bằng docker compose down -v rồi up -d để khởi tạo lại bằng mật khẩu mới.
• Giữ dữ liệu: đổi mật khẩu trong chính database: docker compose exec postgres psql -U club -d clubdb -c "ALTER USER club PASSWORD 'another-password-123';" (lệnh này kết nối bằng socket nội bộ nên không cần mật khẩu cũ).

Cách phòng tránh: ghi chú trong README rằng đổi DB_PASSWORD sau khi có volume cần đổi cả trong database; quản lý thay đổi secret như một thao tác riêng, không sửa .env tùy tiện. Sau bài này hãy khôi phục .env về giá trị ban đầu.

Gợi ý mở rộng: các tình huống tương tự có trong examples/troubleshooting/ (ví dụ scenario-03, API không kết nối được DB, và scenario-01, port đã được sử dụng). Hãy thử giải trước khi xem gợi ý.

Lỗi thường gặp

Triệu chứng	Nguyên nhân	Cách xử lý
required variable DB_PASSWORD is missing a value	Chưa có file .env hoặc biến trống	cp .env.example .env, điền DB_PASSWORD, chạy docker compose config để kiểm tra
Bind for 0.0.0.0:8080 failed: port is already allocated (hoặc ports are not available ... bind trên Docker Desktop Windows)	Cổng 8080 đã bị chương trình khác chiếm	Đổi WEB_PORT trong .env hoặc tắt chương trình đang chiếm cổng
yaml: line N: mapping values are not allowed in this context hoặc lỗi tương tự	Thụt lề sai, dùng Tab thay vì dấu cách	Dùng 2 dấu cách, không dùng Tab; chạy docker compose config để xem dòng lỗi
Backend lỗi ECONNREFUSED hoặc getaddrinfo ENOTFOUND tới DB	Sai DB_HOST (ví dụ localhost) hoặc service không cùng network	Đặt DB_HOST: postgres, kiểm tra networks của cả hai service
Bảng members không tồn tại, /api/members trả 500	init.sql không chạy vì volume cũ đã có dữ liệu hoặc quên mount	Mount đúng file; với môi trường học, docker compose down -v rồi up -d
Backend lỗi ngẫu nhiên lúc mới khởi động	depends_on không có condition: service_healthy nên backend chạy khi DB chưa sẵn sàng	Thêm healthcheck cho postgres và condition: service_healthy
Sửa code nhưng container vẫn chạy bản cũ	Image cũ chưa được build lại	docker compose up -d --build
Vô tình commit .env	.env không có trong .gitignore	Thêm vào .gitignore, gỡ khỏi git, và đổi mật khẩu đã lộ

Tự kiểm tra

1. depends_on mặc định đảm bảo điều gì và không đảm bảo điều gì?
2. Vì sao backend dùng DB_HOST: postgres mà không phải localhost?
3. Khác biệt giữa docker compose down và docker compose down -v?
4. Ý nghĩa của ${DB_PASSWORD:?Set DB_PASSWORD in .env}?
5. Vì sao postgres không cần ports mà backend vẫn kết nối được?
6. Tình huống: bạn sửa init.sql thêm một thành viên, chạy docker compose up -d nhưng dữ liệu không đổi. Vì sao và xử lý thế nào?
7. Tình huống: sau khi đổi DB_PASSWORD, docker compose ps báo mọi thứ Up nhưng API trả 500. Bạn kiểm tra gì đầu tiên?

Đáp án

1. Chỉ đảm bảo thứ tự start container (service phụ thuộc được start trước). Không đảm bảo ứng dụng bên trong đã sẵn sàng nhận kết nối; cần condition: service_healthy cùng healthcheck.
2. Mỗi container có network namespace riêng; localhost trỏ về chính container backend. Tên service postgres được DNS của network Compose phân giải sang IP container postgres.
3. down xóa container và network, giữ named volume nên dữ liệu còn. down -v xóa cả volume nên mất dữ liệu.
4. Bắt buộc biến DB_PASSWORD phải có giá trị; nếu thiếu hoặc rỗng, Compose dừng và in thông báo sau dấu ?. Cách này ngăn chạy hệ thống với mật khẩu rỗng.
5. Các container trong cùng network nói chuyện với nhau qua cổng container (5432) trực tiếp. ports chỉ dùng để publish ra máy chủ; không publish cũng giúp giảm bề mặt tấn công.
6. Init script chỉ chạy khi data directory trống; volume cũ đã có dữ liệu nên bị bỏ qua. Với môi trường học, dùng down -v rồi up -d; trong thực tế dùng migration hoặc câu lệnh SQL trực tiếp.
7. Xem docker compose logs backend để tìm lỗi xác thực; so sánh mật khẩu backend nhận với mật khẩu database đang dùng (volume giữ mật khẩu cũ).

Nộp bài

Nộp vào lab-13/ trong repo cá nhân theo templates/lab-template.md:

• README.md trả lời đủ 7 câu của template (bài lab giải quyết vấn đề gì, kiến thức đã dùng, các bước, kết quả mong đợi, lỗi đã gặp, cách khắc phục, cải thiện).
• source/ chứa compose.yaml, .env.example, code ứng dụng; có compose.mine.yaml nếu làm L2.
• evidence/command-output.txt có output của docker compose ps, curl, psql và thí nghiệm down so với down -v.
• screenshots/ có ảnh giao diện tại localhost:8080 (hoặc WEB_PORT của bạn).
• report.md giải thích tình huống đổi mật khẩu: triệu chứng, bước điều tra, nguyên nhân gốc, cách phòng tránh.
• Đánh dấu level đã làm (L1/L2) ở cuối README.md.
• Đã kiểm tra: không có file .env hay mật khẩu thật trong commit (git status, git log -p nếu cần).

Recap

• Compose mô tả cả hệ thống trong một file compose.yaml và quản lý bằng up, ps, logs, exec, down.
• Service gọi nhau bằng tên service qua network của project; localhost trong container là chính nó.
• depends_on chỉ lo thứ tự start; muốn chờ sẵn sàng phải dùng healthcheck với condition: service_healthy.
• Secret nằm trong .env (không commit), .env.example là mẫu; dùng ${VAR:?msg} để bắt buộc biến.
• Named volume giữ dữ liệu qua down; down -v xóa dữ liệu, và init.sql chỉ chạy khi volume trống.
• Khi lỗi: docker compose ps rồi logs, sau đó config và exec để so sánh cấu hình thật với kỳ vọng.

Tài liệu tham khảo

• Docker Compose overview
• Compose file reference
• Services top-level element: depends_on
• Environment variables in Compose
• Interpolation in Compose files
• Docker Hub: postgres image