Buổi 03 – Linux CLI

Tuần 2 · Giai đoạn 1 – Engineering Foundation · Slide: Slide buổi 03

Tóm tắt: Dùng thành thạo pwd, ls, cd, find, grep, cat, less, head, tail và pipe để điều hướng filesystem, tìm file và phân tích access log như một DevOps engineer.

Mục tiêu học tập

Giải thích được cấu trúc cây thư mục Linux, đường dẫn tuyệt đối và tương đối, home directory trong WSL2.
Chạy được các lệnh pwd, ls, cd, mkdir, cat, less, head, tail để điều hướng và đọc file.
Tìm được file theo tên, loại, kích thước bằng find và tìm dòng theo mẫu bằng grep.
Xây dựng được pipeline nhiều lệnh (grep | awk | sort | uniq -c | sort -nr) để thống kê access log.
Chẩn đoán được các lỗi phổ biến: quên quote đường dẫn có khoảng trắng, sai đường dẫn, rm -rf nhầm chỗ.
Giải thích được vì sao DevOps engineer đọc log bằng CLI thay vì mở file bằng trình soạn thảo.

Điều kiện cần

Đã hoàn thành Buổi 02: có WSL2 Ubuntu chạy được, biết mở terminal Ubuntu.
Làm việc trong filesystem của WSL (thư mục ~), không làm việc trong /mnt/c.
Có repository cá nhân (ví dụ devops-labs) để nộp bài vào thư mục lab-03/.
Kiểm tra nhanh:

bash

echo "$SHELL"
cd ~ && pwd
grep --version | head -1

Kết quả mong đợi (rút gọn, phiên bản có thể khác):

text

/bin/bash
/home/ten-ban
grep (GNU grep) 3.11

Nếu pwd trả về đường dẫn bắt đầu bằng /mnt/c, hãy chạy cd ~ rồi làm lại.

Vấn đề thực tế

Một buổi tối trước giờ demo, website CLB bị chậm. Máy chủ không có giao diện đồ họa, chỉ có terminal. Log của Nginx dài hàng chục nghìn dòng: không thể mở bằng Notepad, và cũng không thể đọc từng dòng bằng mắt. Bạn cần trả lời nhanh: IP nào gọi nhiều nhất, bao nhiêu request lỗi 5xx, endpoint nào bị gọi nhiều nhất. Người biết CLI trả lời trong vài chục giây bằng một dòng pipeline.

Trong khóa học này, mọi thứ bạn làm sau đó đều xảy ra trong terminal: docker logs, kubectl logs, đọc file cấu hình, tìm file YAML bị thiếu, lọc output của lệnh. Buổi này xây nền tảng đó. Thay vì học thuộc lệnh, bạn học cách ghép các lệnh nhỏ thành một công cụ phân tích hoàn chỉnh.

Khái niệm cốt lõi

Cây thư mục Linux và đường dẫn

Linux chỉ có một cây thư mục duy nhất bắt đầu từ gốc / (root). Không có ổ đĩa C: hay D:. Ổ đĩa Windows nằm dưới /mnt/c (nên tránh trong khóa này vì chậm và sai quyền file).

Đường dẫn	Ý nghĩa
`/`	Gốc của toàn bộ cây thư mục
`/home/ten-ban` hoặc `~`	Home directory của bạn, nơi làm việc chính
`/etc`	File cấu hình hệ thống
`/var/log`	Log hệ thống và dịch vụ
`/tmp`	File tạm, có thể bị xóa khi khởi động lại
`.` và `..`	Thư mục hiện tại và thư mục cha

Đường dẫn tuyệt đối bắt đầu bằng / (hoặc ~) và không phụ thuộc bạn đang đứng ở đâu. Đường dẫn tương đối tính từ thư mục hiện tại. Linux phân biệt chữ hoa chữ thường: Log và log là hai thư mục khác nhau.

Nhóm lệnh điều hướng và đọc file

Lệnh	Công dụng	Ví dụ
`pwd`	In thư mục hiện tại	`pwd`
`ls`	Liệt kê file	`ls -la` (dài, gồm file ẩn)
`cd`	Đổi thư mục	`cd ~/devops-labs`, `cd ..`, `cd -`
`mkdir -p`	Tạo thư mục, kể cả thư mục cha	`mkdir -p a/b/c`
`cat`	In toàn bộ file	`cat file.txt`
`less`	Xem file dài, cuộn được	`less access.log` (thoát bằng `q`, tìm bằng `/chuoi`)
`head`, `tail`	Xem đầu, cuối file	`head -n 5`, `tail -n 20`, `tail -f`
`wc -l`	Đếm số dòng	`wc -l access.log`

find và grep

find tìm file theo thuộc tính (tên, loại, kích thước, thời gian sửa). grep tìm dòng trong nội dung file theo mẫu.

Lệnh	Ý nghĩa
`find . -name "*.log"`	File có tên kết thúc bằng .log, từ thư mục hiện tại
`find . -type d`	Chỉ thư mục (`-type f` là file thường)
`find . -size +1M`	File lớn hơn 1 MiB
`grep "ERROR" file`	Dòng chứa ERROR
`grep -i`, `-v`, `-c`, `-n`	Không phân biệt hoa thường, đảo ngược, đếm, hiện số dòng
`grep -r "mẫu" thư-mục`	Tìm đệ quy trong nhiều file

Pipe và redirect

Mỗi lệnh Unix làm một việc nhỏ, đọc từ stdin, ghi ra stdout. Ký tự | nối stdout của lệnh trước vào stdin của lệnh sau. Redirect > ghi đè file, >> ghi nối thêm, 2> ghi riêng lỗi (stderr).

Công cụ	Vai trò trong pipeline
`awk '{print $1}'`	Lấy cột thứ 1 (cột cách nhau bởi khoảng trắng)
`sort`	Sắp xếp; `sort -n` theo số, `sort -nr` số giảm dần
`uniq -c`	Đếm dòng liên tiếp giống nhau (phải `sort` trước)
`head -n 5`	Lấy 5 dòng đầu, dùng để lấy "top 5"

Định dạng access log

Access log của web server (định dạng combined, rút gọn) có dạng:

text

10.0.0.5 - - [21/Oct/2026:09:00:01 +0700] "GET /health HTTP/1.1" 200 15

Tách theo khoảng trắng: cột 1 là IP client, cột 4 là thời gian (có dấu [), cột 6 là phương thức (có dấu "), cột 7 là đường dẫn, cột 9 là mã HTTP, cột 10 là số byte. Đây là lý do awk '{print $9}' lấy được mã trạng thái.

Kiến trúc và cách hoạt động

Giải thích từng bước:

grep đọc file và chỉ cho đi qua các dòng khớp mẫu (có thể bỏ qua nếu muốn thống kê toàn bộ).
awk cắt mỗi dòng thành các cột và in cột cần phân tích (IP, mã HTTP hoặc đường dẫn).
sort đưa các giá trị giống nhau nằm cạnh nhau, vì uniq chỉ gộp các dòng liền kề.
uniq -c gộp và đếm, thêm số lần xuất hiện ở đầu dòng.
sort -nr sắp xếp theo số lần giảm dần.
head -n 5 giữ lại 5 dòng đầu, tức top 5.

Mỗi lệnh chạy như một process riêng, dữ liệu chảy qua pipe theo từng khối nên xử lý được file rất lớn mà không cần nạp hết vào bộ nhớ. Kiểm tra pipeline bằng cách chạy từng đoạn: thêm từng lệnh một và quan sát output trước khi thêm lệnh tiếp theo.

Demo của mentor

Mentor thực hiện trên màn hình chiếu, học viên gõ theo. Thời lượng khoảng 10 phút trong phần 30 phút kiến thức.

Bước 1. Định vị.

bash

cd ~
pwd
ls -la

Kết quả mong đợi: đường dẫn /home/ten-ban và danh sách file ẩn như .bashrc.

Câu hỏi cho lớp: "Nếu tôi gõ cd / rồi ls, bạn nghĩ sẽ thấy gì? Ổ C: nằm ở đâu?"

Bước 2. Tạo file log nhỏ và quan sát.

bash

mkdir -p ~/demo && cd ~/demo
printf '%s\n' 'line one' 'line two ERROR' 'line three' > sample.txt
cat sample.txt
grep ERROR sample.txt

Kết quả mong đợi:

text

line one
line two ERROR
line three
line two ERROR

Bước 3. Pipe là gì. So sánh hai cách đếm số dòng:

bash

wc -l sample.txt
cat sample.txt | wc -l

Kết quả mong đợi: 3 sample.txt và 3. Giải thích: khi đọc từ stdin, wc không biết tên file nên không in tên.

Câu hỏi cho lớp: "Vì sao uniq -c cho kết quả sai nếu bỏ qua sort trước nó?" (Gợi ý mentor: thử với dữ liệu a b a.)

Bước 4. Phá thử cố ý.

bash

cd ~/demo
mkdir "my folder"
cd my folder

Kết quả mong đợi: lỗi bash: cd: too many arguments. Giải thích bằng quote: cd "my folder". Chuyển sang phần Phá lỗi để học viên tự điều tra.

Dọn dẹp demo:

bash

cd ~ && rm -r ~/demo

Hands-on lab

Thời lượng 60 phút: Phần 1 (10'), Phần 2 (10'), Phần 3 (25'), L2 (15').

Chuẩn bị

Mở terminal Ubuntu và tạo thư mục làm việc cho lab (trong repository cá nhân):

bash

cd ~
mkdir -p devops-labs/lab-03
cd devops-labs/lab-03
pwd

Kết quả mong đợi: /home/ten-ban/devops-labs/lab-03.

Tạo các thư mục nộp bài theo templates/lab-template.md:

bash

mkdir -p source screenshots evidence
ls

Kết quả mong đợi: evidence screenshots source.

Bắt đầu ghi lại lệnh để làm bằng chứng. Ở cuối lab bạn sẽ dán output vào evidence/command-output.txt. Có thể dùng history | tail -n 50 > evidence/history.txt để lưu lệnh đã gõ.

Phần 1: Tạo cấu trúc thư mục

Mục tiêu: dựng cấu trúc mô phỏng một dự án CLB.

Bước 1.1. Tạo cây thư mục bằng một lệnh:

bash

cd ~/devops-labs/lab-03/source
mkdir -p club-site/{src,docs,logs,config}
mkdir -p "club-site/docs/meeting notes"
touch club-site/src/app.js club-site/src/index.html
touch club-site/config/app.conf club-site/config/db.conf
touch "club-site/docs/meeting notes/week 1.txt"

Vì sao: mkdir -p tạo cả thư mục cha; {a,b} do bash mở rộng thành nhiều đối số. Thư mục meeting notes có khoảng trắng, nên bắt buộc đặt trong dấu nháy kép.

Bước 1.2. Kiểm tra cấu trúc:

bash

find club-site | sort

Kết quả mong đợi:

text

club-site
club-site/config
club-site/config/app.conf
club-site/config/db.conf
club-site/docs
club-site/docs/meeting notes
club-site/docs/meeting notes/week 1.txt
club-site/logs
club-site/src
club-site/src/app.js
club-site/src/index.html

Bước 1.3. Di chuyển bằng đường tương đối và tuyệt đối:

bash

cd club-site/src
pwd
cd ../config
pwd
cd ~/devops-labs/lab-03/source/club-site
pwd
cd -

Kết quả mong đợi: lần lượt .../club-site/src, .../club-site/config, .../club-site, và cd - in ra thư mục trước đó (.../club-site/config). Vì sao: .. là thư mục cha, cd - quay lại thư mục trước.

Phần 2: Tìm file bằng find

Bước 2.1. Quay về thư mục source và tìm theo tên:

bash

cd ~/devops-labs/lab-03/source
find club-site -name "*.conf"

Kết quả mong đợi (thứ tự có thể khác):

text

club-site/config/app.conf
club-site/config/db.conf

Bước 2.2. Tìm theo loại, rồi thử file có khoảng trắng:

bash

find club-site -type d
find club-site -type f -name "*.txt"

Kết quả mong đợi: lệnh đầu in 6 thư mục (kể cả club-site), lệnh sau in đúng một dòng club-site/docs/meeting notes/week 1.txt. Dòng có khoảng trắng vẫn in nguyên vẹn vì find nhận tên file trực tiếp, không qua việc tách từ của shell.

Bước 2.3. Ghi nội dung vào file rồi dùng grep -r:

bash

echo "host=localhost" > club-site/config/db.conf
echo "port=5432" >> club-site/config/db.conf
echo "debug=true" > club-site/config/app.conf
grep -rn "port" club-site/config

Kết quả mong đợi:

text

club-site/config/db.conf:2:port=5432

Vì sao: > ghi đè, >> ghi nối thêm. Nếu dùng nhầm > ở dòng thứ hai, bạn sẽ mất dòng host. Hãy thử và quan sát để nhớ.

Phần 3: Phân tích access log

Bước 3.1. Tạo file log mẫu nhỏ, có kết quả đếm được bằng tay để tự kiểm chứng:

bash

cd ~/devops-labs/lab-03/source
cat > mini-access.log <<'EOF'
10.0.0.5 - - [21/Oct/2026:09:00:01 +0700] "GET /health HTTP/1.1" 200 15
10.0.0.5 - - [21/Oct/2026:09:00:02 +0700] "GET /api/members HTTP/1.1" 200 512
10.0.0.7 - - [21/Oct/2026:09:00:03 +0700] "GET /api/members HTTP/1.1" 200 512
10.0.0.9 - - [21/Oct/2026:09:00:04 +0700] "GET /api/members/99 HTTP/1.1" 404 40
10.0.0.5 - - [21/Oct/2026:09:00:05 +0700] "GET /ready HTTP/1.1" 200 15
10.0.0.7 - - [21/Oct/2026:09:00:06 +0700] "POST /api/members HTTP/1.1" 405 30
10.0.0.9 - - [21/Oct/2026:09:00:07 +0700] "GET /api/members HTTP/1.1" 500 60
10.0.0.5 - - [21/Oct/2026:09:00:08 +0700] "GET /health HTTP/1.1" 200 15
10.0.0.7 - - [21/Oct/2026:09:00:09 +0700] "GET /health HTTP/1.1" 200 15
10.0.0.9 - - [21/Oct/2026:09:00:10 +0700] "GET /favicon.ico HTTP/1.1" 404 40
EOF
wc -l mini-access.log

Kết quả mong đợi: 10 mini-access.log. Dấu nháy đơn quanh EOF ngăn bash mở rộng ký tự đặc biệt trong nội dung.

Bước 3.2. Xem đầu, cuối và tìm theo mẫu:

bash

head -n 3 mini-access.log
tail -n 2 mini-access.log
grep -c " 404 " mini-access.log
grep "POST" mini-access.log

Kết quả mong đợi: 3 dòng đầu, 2 dòng cuối, số 2, và đúng một dòng POST từ 10.0.0.7.

Bước 3.3. Đếm request theo IP:

bash

awk '{print $1}' mini-access.log | sort | uniq -c | sort -nr

Kết quả mong đợi (với số lần bằng nhau, thứ tự có thể khác):

text

      4 10.0.0.5
      3 10.0.0.9
      3 10.0.0.7

Bước 3.4. Thống kê theo mã HTTP:

bash

awk '{print $9}' mini-access.log | sort | uniq -c | sort -nr

Kết quả mong đợi:

text

Bước 3.5. Lọc request lỗi server (5xx) và xem là IP nào gây ra:

bash

awk '$9 ~ /^5/ {print $1, $7, $9}' mini-access.log

Kết quả mong đợi: 10.0.0.9 /api/members 500. Vì sao dùng awk thay vì grep " 5": grep có thể khớp nhầm vào số byte hoặc ngày giờ; awk kiểm tra đúng cột 9.

Bước 3.6. Chạy trên file thật của giáo trình. File examples/linux/access.log nằm trong repo giáo trình (xem thêm examples/linux/README.md). Sao chép vào thư mục lab (đổi đường dẫn nguồn cho đúng nơi bạn clone repo giáo trình):

bash

cp ~/devops-course/examples/linux/access.log ~/devops-labs/lab-03/source/access.log
cd ~/devops-labs/lab-03/source
wc -l access.log
head -n 3 access.log

Kết quả mong đợi: 260 access.log và 3 dòng đầu cùng cột như file mini, nhưng có thêm hai trường cuối (referer và user-agent) nên số cột nhiều hơn; các cột 1, 7, 9 vẫn là IP, đường dẫn, mã HTTP. Ngày trong file thật là 10/Mar/2025, khác file mini, nhưng không ảnh hưởng các pipeline ở đây. Nếu cp báo No such file or directory, hãy dùng find ~ -name access.log -path "*examples*" 2>/dev/null để xác định vị trí clone.

L1 – Foundation

Cây thư mục club-site đúng như Bước 1.2, find club-site | sort khớp kết quả mong đợi.
Dùng find liệt kê được file *.conf và file .txt có khoảng trắng trong tên.
Tạo được mini-access.log và wc -l trả về 10.
Đếm đúng số request theo IP và theo mã HTTP trên mini-access.log, khớp bảng ở Bước 3.3 và 3.4.
Dùng less mở access.log, tìm một chuỗi bằng /, thoát bằng q.
Lưu output các lệnh chính vào evidence/command-output.txt.

L2 – Engineering

Thực hiện trên source/access.log (file thật). Mỗi thử thách phải có lệnh một dòng (pipeline) và một câu giải thích tại sao pipeline đúng.

Top 5 IP. In ra 5 IP gửi nhiều request nhất kèm số lần.
Phân bố mã HTTP. Thống kê số lượng mỗi mã trạng thái, sắp xếp giảm dần.
Top 3 endpoint bị lỗi. Chỉ xét các dòng có mã 4xx hoặc 5xx, in 3 đường dẫn xuất hiện nhiều nhất.
Tự viết script. Tạo source/log-report.sh nhận đường dẫn file log làm tham số, in ba báo cáo trên, và thoát với thông báo rõ ràng nếu thiếu tham số hoặc file không tồn tại.

Tiêu chí hoàn thành: pipeline của thử thách 1 đến 3 chạy trên mini-access.log cho kết quả khớp đếm tay (ví dụ /api/members lỗi 2 lần); script chạy được với cả hai file; không hard-code đường dẫn tuyệt đối; có kiểm tra tham số đầu vào.

Thời gian gợi ý: thử thách 1 đến 3 khoảng 8 phút, thử thách 4 (script) khoảng 7 phút; nếu hết giờ, hoàn thành script ở nhà.

Gợi ý

Top 5: thêm head -n 5 vào cuối pipeline ở Bước 3.3.
Endpoint lỗi: dùng awk '$9 >= 400 {print $7}'; awk so sánh số khi cột trông giống số.
Script: $1 là tham số đầu tiên, [ -z "$1" ] kiểm tra rỗng, [ -f "$1" ] kiểm tra file tồn tại, luôn bao quanh biến bằng dấu nháy kép.
Nhớ cấp quyền chạy bằng chmod +x log-report.sh hoặc chạy bằng bash log-report.sh.

Lời giải tham khảo

bash

# 1. Top 5 IP
awk '{print $1}' access.log | sort | uniq -c | sort -nr | head -n 5

# 2. Phân bố mã HTTP
awk '{print $9}' access.log | sort | uniq -c | sort -nr

# 3. Top 3 endpoint lỗi
awk '$9 >= 400 {print $7}' access.log | sort | uniq -c | sort -nr | head -n 3

bash

#!/usr/bin/env bash
# log-report.sh - thống kê access log
set -u

if [ -z "${1:-}" ]; then
  echo "Cách dùng: $0 duong-dan-access.log" >&2
  exit 1
fi
if [ ! -f "$1" ]; then
  echo "Không tìm thấy file: $1" >&2
  exit 1
fi

echo "== Top 5 IP =="
awk '{print $1}' "$1" | sort | uniq -c | sort -nr | head -n 5
echo "== Mã HTTP =="
awk '{print $9}' "$1" | sort | uniq -c | sort -nr
echo "== Top 3 endpoint lỗi =="
awk '$9 >= 400 {print $7}' "$1" | sort | uniq -c | sort -nr | head -n 3

Chạy thử: bash log-report.sh mini-access.log. Với mini-access.log, /api/members xuất hiện 2 lần (một POST trả 405, một GET trả 500), còn /api/members/99 và /favicon.ico mỗi cái 1 lần.

Phá lỗi và debug

Tình huống 1: Thư mục có khoảng trắng

Cách phá:

bash

cd ~/devops-labs/lab-03/source
rm -r club-site/docs/meeting notes

Triệu chứng: lệnh báo hai lỗi No such file or directory cho club-site/docs/meeting và notes; thư mục thực sự vẫn còn.

Hướng điều tra:

Đọc kỹ thông báo lỗi: nó nêu tên meeting và notes như hai đối tượng riêng.
Chạy echo rm -r club-site/docs/meeting notes hoặc dùng printf '[%s]\n' club-site/docs/meeting notes để thấy bash chia thành mấy đối số.
Nhận ra bash tách đối số theo khoảng trắng.

Nguyên nhân gốc: shell tách dòng lệnh thành từ theo khoảng trắng trước khi gọi chương trình; thiếu quote nên rm nhận hai đối số.

Cách phòng tránh: luôn đặt đường dẫn và biến trong dấu nháy kép ("$dir"); với lệnh xóa, chạy ls hoặc echo với cùng đối số trước để xem bash sẽ truyền gì; không dùng rm -rf khi chưa kiểm tra bằng pwd và ls.

Tình huống 2: Pipeline cho kết quả sai

Cách phá: bỏ sort đứng trước uniq -c:

bash

awk '{print $9}' mini-access.log | uniq -c

Triệu chứng: cùng một mã (ví dụ 200) xuất hiện nhiều dòng với số đếm nhỏ thay vì một dòng tổng.

Hướng điều tra: chạy awk '{print $9}' mini-access.log để xem dữ liệu thô; thấy các giá trị giống nhau không nằm liền kề.

Nguyên nhân gốc: uniq chỉ gộp các dòng liền nhau.

Cách phòng tránh: luôn thêm sort trước uniq -c; kiểm tra tổng bằng cách cộng các số đếm và so với wc -l.

Lỗi thường gặp

Triệu chứng	Nguyên nhân	Cách xử lý
`cd: too many arguments`	Đường dẫn có khoảng trắng, chưa quote	Dùng `cd "my folder"` hoặc `cd my\ folder`
`No such file or directory`	Sai đường dẫn tương đối hoặc đứng sai thư mục	Chạy `pwd`, `ls`, dùng đường dẫn tuyệt đối hoặc `~`
`Permission denied` khi đọc file	File thuộc user khác hoặc không có quyền đọc	Kiểm tra bằng `ls -l`; xem Buổi 04 về `chmod`, `chown`
`grep` không in gì	Sai chữ hoa thường hoặc mẫu không khớp	Thử `grep -i`; kiểm tra mẫu bằng `cat file
`uniq -c` đếm sai	Quên `sort` trước `uniq`	Thêm `sort` trước `uniq -c`
File bị mất nội dung sau khi ghi	Dùng `>` thay cho `>>`	Dùng `>>` để ghi nối, kiểm tra bằng `cat` trước khi ghi đè
Lệnh `find` trả nhiều lỗi `Permission denied`	Quét qua thư mục hệ thống	Giới hạn thư mục tìm, hoặc thêm `2>/dev/null`
Script báo `bad interpreter` hoặc `\r`	File lưu bằng CRLF của Windows	Soạn file trong WSL, hoặc chạy `sed -i 's/\r$//' file.sh`

Tự kiểm tra

Khác biệt giữa đường dẫn tuyệt đối và tương đối? Cho ví dụ.
> và >> khác nhau thế nào?
Vì sao phải sort trước uniq -c?
find và grep khác nhau ở điểm nào? Khi nào dùng cái nào?
Viết pipeline in 3 URL được gọi nhiều nhất từ access log.
Tình huống: bạn chạy rm -rf logs / do gõ thừa dấu cách thay vì rm -rf logs/. Chuyện gì có thể xảy ra, và thói quen nào giúp tránh?
Tình huống: một đồng đội nói "grep ERROR app.log không ra gì nhưng tôi chắc có lỗi". Bạn kiểm tra những gì?

Đáp án

Tuyệt đối bắt đầu bằng / hoặc ~ (ví dụ /home/an/lab-03), không phụ thuộc vị trí hiện tại. Tương đối tính từ thư mục hiện tại (ví dụ ../config).
> ghi đè file (tạo mới nếu chưa có); >> ghi nối thêm vào cuối file.
uniq chỉ gộp dòng liền kề; sort đưa các giá trị giống nhau nằm cạnh nhau.
find tìm file theo thuộc tính (tên, loại, kích thước); grep tìm dòng theo nội dung. Tìm file nào thì dùng find, tìm chuỗi trong file thì dùng grep.
awk '{print $7}' access.log | sort | uniq -c | sort -nr | head -n 3
Lệnh xóa cả thư mục logs lẫn thư mục gốc /. Hệ thống hiện đại có cơ chế bảo vệ (--preserve-root) nhưng không nên dựa vào nó. Thói quen: chạy ls với cùng đối số trước, dùng rm -r không -f khi cần xác nhận, và pwd trước khi xóa.
Thử grep -i (có thể là error hoặc Error), kiểm tra đúng file và đúng thư mục bằng pwd/ls, xem file có rỗng không (wc -l), kiểm tra log có nằm ở stderr hoặc file khác không, và thử grep -r ERROR . trong thư mục log.

Nộp bài

Nộp vào thư mục lab-03/ trong repository cá nhân theo templates/lab-template.md:

README.md trả lời đủ 7 câu: bài lab giải quyết vấn đề gì, kiến thức đã dùng, các bước thực hiện, kết quả mong đợi, lỗi đã gặp, cách khắc phục, có thể cải thiện gì.
source/ chứa cây club-site, mini-access.log và (nếu làm L2) log-report.sh.
evidence/command-output.txt chứa lệnh và output của Phần 1 đến Phần 3 (và L2 nếu có).
screenshots/ có ít nhất một ảnh terminal, nhưng ảnh không thay thế được output dạng text.
report.md mô tả ngắn: một lỗi bạn đã gặp, cách điều tra, bài học rút ra.
Đánh dấu level đã làm (L1/L2) ở cuối README.md.
Không commit secret, token, password hay thông tin cá nhân nằm trong log.

Recap

Linux có một cây thư mục duy nhất từ /; làm việc trong ~ của WSL, tránh /mnt/c.
Luôn kiểm tra vị trí bằng pwd và nội dung bằng ls trước khi thao tác nguy hiểm như xóa.
find tìm file theo thuộc tính, grep tìm dòng theo nội dung.
Pipe | nối các lệnh nhỏ thành công cụ phân tích; xây từng đoạn và kiểm tra output từng bước.
Mẫu thống kê kinh điển: awk | sort | uniq -c | sort -nr | head.
Quote đường dẫn và biến để tránh lỗi tách đối số do khoảng trắng.
Tự kiểm chứng kết quả bằng dữ liệu nhỏ có thể đếm tay trước khi chạy trên dữ liệu thật.

Buổi 03 – Linux CLI ​

Mục tiêu học tập ​

Điều kiện cần ​

Vấn đề thực tế ​

Khái niệm cốt lõi ​

Cây thư mục Linux và đường dẫn ​

Nhóm lệnh điều hướng và đọc file ​

find và grep ​

Pipe và redirect ​

Định dạng access log ​

Kiến trúc và cách hoạt động ​

Demo của mentor ​

Hands-on lab ​

Chuẩn bị ​

Phần 1: Tạo cấu trúc thư mục ​

Phần 2: Tìm file bằng find ​

Phần 3: Phân tích access log ​

L1 – Foundation ​

L2 – Engineering ​

Phá lỗi và debug ​

Tình huống 1: Thư mục có khoảng trắng ​

Tình huống 2: Pipeline cho kết quả sai ​

Lỗi thường gặp ​

Tự kiểm tra ​

Nộp bài ​

Recap ​

Tài liệu tham khảo ​

Buổi 03 – Linux CLI

Mục tiêu học tập

Điều kiện cần

Vấn đề thực tế

Khái niệm cốt lõi

Cây thư mục Linux và đường dẫn

Nhóm lệnh điều hướng và đọc file

find và grep

Pipe và redirect

Định dạng access log

Kiến trúc và cách hoạt động

Demo của mentor

Hands-on lab

Chuẩn bị

Phần 1: Tạo cấu trúc thư mục

Phần 2: Tìm file bằng find

Phần 3: Phân tích access log

L1 – Foundation

L2 – Engineering

Phá lỗi và debug

Tình huống 1: Thư mục có khoảng trắng

Tình huống 2: Pipeline cho kết quả sai

Lỗi thường gặp

Tự kiểm tra

Nộp bài

Recap

Tài liệu tham khảo