Bài tập tuần 3 – Networking & Git Collaboration

Tóm tắt: Chẩn đoán một request theo từng tầng (IP, DNS, port, HTTP) bằng ping, nslookup, ss, curl, rồi dùng Git theo quy trình branch, Pull Request, resolve conflict và hoàn tác an toàn. Nộp bằng chứng là log lệnh thật và lịch sử Git có thể kiểm tra.

Bối cảnh

Hai buổi học tuần này là hai kỹ năng bạn sẽ dùng ở mọi tuần sau. Khi một service "không chạy được", việc đầu tiên là xác định lỗi nằm ở tầng nào: tên không phân giải, không ai lắng nghe port, hay server trả lỗi HTTP. Khi làm việc nhóm, mọi thay đổi phải đi qua branch và Pull Request để người khác đọc, và lịch sử Git phải sạch, không chứa secret.

Bài tập này dùng lại các kỹ thuật ở Buổi 05 – Networking Fundamentals và Buổi 06 – Git & GitHub Workflow. Bạn làm một mình trong repo cá nhân (ví dụ devops-labs), nhưng có hai chỗ cần một bạn khác review. Toàn bộ lệnh chạy trong WSL2 Ubuntu, thư mục làm việc nằm trong filesystem của WSL (ví dụ ~/devops-labs), không dùng /mnt/c.

Đánh giá dựa trên những gì kiểm chứng được: nội dung evidence/command-output.txt, lịch sử commit, trạng thái PR, và kết quả chạy lại script của bạn. Ảnh chụp màn hình chỉ là phần bổ trợ.

Nhiệm vụ L1

Bốn nhiệm vụ sau là bắt buộc. Nhiệm vụ 1 và 2 nộp trong lab-05/, nhiệm vụ 3 và 4 nộp trong lab-06/.

Nhiệm vụ 1 – Bản đồ mạng của máy bạn (thư mục lab-05/)

Thu thập thông tin tầng IP và DNS của môi trường WSL2 và ghi lại bằng lệnh thật.

Yêu cầu:

• Ghi địa chỉ IP, độ dài prefix và default gateway của giao diện eth0, mỗi thứ lấy từ đúng một lệnh (gợi ý nhóm lệnh: ip -br addr, ip route).
• ping thành công tới 127.0.0.1 và tới 1.1.1.1 với đúng 4 gói mỗi lệnh.
• nslookup github.com có kết quả; chỉ ra trong report.md dòng nào là DNS resolver đang dùng và đối chiếu với dòng nameserver trong /etc/resolv.conf.
• Chạy getent hosts github.com và giải thích ngắn khác biệt giữa getent hosts và nslookup (một lệnh đi qua cơ chế phân giải của hệ điều hành, lệnh kia chỉ hỏi DNS).

Tiêu chí hoàn thành (đo được):

• evidence/command-output.txt chứa các lệnh trên cùng output thật, mỗi khối có một dòng $ lệnh đứng trước.
• Hai lệnh ping đều báo 0% packet loss và 4 received.
• report.md có đoạn giải thích vì sao ping 1.1.1.1 không cần DNS.

Nhiệm vụ 2 – Chẩn đoán kết nối theo tầng (thư mục lab-05/)

Tạo một server tĩnh và chứng minh bạn phân biệt được các lỗi kết nối.

Yêu cầu:

• Chạy python3 -m http.server ở port 9000 bind vào 127.0.0.1, thư mục phục vụ là source/site/ có index.html chứa dòng chữ gồm họ tên của bạn.
• Dùng ss -ltnp chứng minh process đang lắng nghe đúng 127.0.0.1:9000, và curl lấy được trang với status 200.
• Đổi sang bind 0.0.0.0 và ghi lại sự khác nhau ở cột Local Address của ss.
• Gây lỗi Address already in use bằng cách chạy server thứ hai cùng port, rồi dùng ss -ltnp 'sport = :9000' tìm PID của process đang chiếm port.
• Tái hiện ba lỗi curl: connection refused (port không ai lắng nghe), timeout (dùng địa chỉ 192.0.2.1 và --max-time 3), và không phân giải được tên (dùng tên miền có đuôi .invalid).
• Viết script source/diagnose.sh nhận hai tham số HOST và PORT, in ra từng tầng kiểm tra (phân giải tên, kết nối TCP, request HTTP) và kết luận lỗi nằm ở tầng nào. Script phải chạy được với cả ba lỗi ở trên.

Tiêu chí hoàn thành (đo được):

• evidence/command-output.txt có dòng LISTEN của port 9000 ở cả hai chế độ bind, có dòng Address already in use và PID đã tìm ra.
• Có đủ ba mã lỗi curl: (7), curl: (28) (hoặc lỗi mạng tương đương, ghi chú rõ) và curl: (6).
• Chạy bash source/diagnose.sh khong-ton-tai.invalid 80, bash source/diagnose.sh 127.0.0.1 9001 và bash source/diagnose.sh 127.0.0.1 9000 (khi server chạy) cho ba kết luận khác nhau; output của ba lần chạy nằm trong evidence/diagnose-output.txt.
• Script có set -u, kiểm tra đủ hai tham số và in hướng dẫn dùng nếu thiếu.

Nhiệm vụ 3 – Repo sạch và quy trình branch, Pull Request (thư mục lab-06/)

Thực hành quy trình làm việc chuẩn trong repo cá nhân.

Yêu cầu:

• Repo có .gitignore chặn ít nhất .env, node_modules/ và *.log, và có README.md mô tả ngắn thư mục lab-05/, lab-06/.
• Mỗi nhiệm vụ làm trên một branch riêng, tên theo quy ước feature/... hoặc docs/... (ví dụ docs/lab-05-network-report). Không commit trực tiếp vào main sau commit khởi tạo.
• Mỗi branch có tối thiểu hai commit với thông điệp rõ nghĩa (ví dụ bắt đầu bằng động từ như Add, Fix, Document), không dùng thông điệp kiểu update hay abc.
• Mở Pull Request cho mỗi branch với mô tả gồm: thay đổi gì, vì sao, cách kiểm tra lại. PR cho lab-05 phải được một bạn review và có ít nhất một comment cụ thể trên một dòng code hoặc dòng văn bản.
• Chủ động tạo một file .env giả chứa DB_PASSWORD=dummy-value trong thư mục làm việc và chứng minh Git bỏ qua nó bằng git check-ignore -v .env và git status --short.

Tiêu chí hoàn thành (đo được):

• git log --oneline --graph --all (lưu vào lab-06/evidence/command-output.txt) cho thấy ít nhất hai branch tính năng được merge bằng PR.
• git ls-files không chứa .env.
• Có ít nhất hai PR đã merge, trong đó một PR có review của bạn khác.

Nhiệm vụ 4 – Tạo và giải quyết merge conflict, rồi hoàn tác an toàn (thư mục lab-06/)

Một mình bạn vẫn tạo được conflict thật bằng hai branch cùng sửa một dòng.

Yêu cầu:

• Tạo file lab-06/source/team.md có dòng Ten thanh vien: (chua dien). Từ main tạo hai branch feature/conflict-a và feature/conflict-b, mỗi branch sửa dòng đó thành giá trị khác nhau và commit.
• Merge branch thứ nhất vào main qua PR. Sau đó cập nhật branch thứ hai bằng git merge origin/main, để Git báo conflict, mở file có dấu <<<<<<<, =======, >>>>>>> và giải quyết sao cho kết quả giữ nội dung hợp lý của cả hai bên (không chỉ xóa một bên).
• Commit kết quả merge, push, và merge PR còn lại.
• Trên một branch riêng practice/revert-demo, thêm một commit sai có chủ đích rồi hoàn tác bằng git revert, không dùng git reset --hard hay git push --force.

Tiêu chí hoàn thành (đo được):

• lab-06/evidence/conflict-output.txt chứa dòng CONFLICT (content) từ output thật của git merge.
• File team.md cuối cùng trên main không còn chuỗi <<<<<<<, ======= hay >>>>>>> (kiểm tra bằng grep -c).
• git log --oneline của branch thực hành có commit dạng Revert "...", và file đã trở lại trạng thái trước commit sai.
• report.md mô tả bằng lời của bạn vì sao dùng revert thay vì reset cho nhánh đã được push.

Nhiệm vụ L2

Chọn tối đa hai trong ba thử thách sau. Mỗi thử thách hoàn chỉnh được cộng điểm thưởng (xem phần Barem). Tự làm trước khi xem gợi ý trong bài lab.

Thử thách A – Bảo vệ nhánh main

Bật branch protection (hoặc Ruleset) cho main trong repo của bạn: bắt buộc Pull Request trước khi merge và bắt buộc ít nhất một approval nếu gói repo cho phép. Sau đó thử push trực tiếp vào main và ghi lại lỗi bị từ chối.

Tiêu chí hoàn thành:

• lab-06/evidence/protection-output.txt chứa output thật của lần push bị từ chối (có cụm protected branch hoặc Repository rule violations).
• report.md ghi lại cấu hình bạn đã bật (liệt kê từng tùy chọn) và một hạn chế bạn nhận ra của cấu hình đó (ví dụ quyền bypass của admin).
• Nếu repo của bạn không bật được tính năng này (repo private trên gói miễn phí), ghi rõ lý do trong report.md và làm thử thách C thay thế.

Thử thách B – Mô tả đường đi của một request HTTPS

Dựa trên curl -v https://example.com/, viết trong report.md đoạn 8 đến 12 dòng mô tả các bước từ lúc gõ URL đến lúc nhận trang: phân giải tên, TCP handshake, TLS, HTTP request và response. Với mỗi bước, trích đúng một dòng bằng chứng từ output của curl -v và nêu một lệnh khác để kiểm tra riêng tầng đó. Thêm một sơ đồ mermaid dạng sequenceDiagram của chính request đó.

Tiêu chí hoàn thành:

• Có ít nhất 5 bước, mỗi bước kèm dòng trích từ output thật nằm trong evidence/command-output.txt.
• Sơ đồ mermaid hiển thị đúng khi xem trên GitHub.
• Có giải thích vì sao curl --resolve demo.club.test:9000:127.0.0.1 http://demo.club.test:9000/ gọi được server cục bộ mà không sửa /etc/hosts, và liên hệ với header Host.

Thử thách C – Hook chặn commit secret

Viết source/pre-commit (script shell) dùng làm Git hook: từ chối commit nếu file được staged có tên .env hoặc nội dung chứa mẫu PASSWORD= với giá trị không rỗng và không phải change-me. Hướng dẫn cài vào .git/hooks/ trong README.md của lab-06/.

Tiêu chí hoàn thành:

• lab-06/evidence/hook-output.txt có hai lần chạy thật: một commit bị chặn (exit code khác 0 kèm thông báo) và một commit hợp lệ đi qua.
• Hook không tự chứa secret thật nào, chỉ dùng giá trị giả.
• report.md nêu rõ một cách hook này có thể bị qua mặt (ví dụ git commit --no-verify) và vì sao cần thêm biện pháp ở phía server như CI hoặc branch protection.

Bằng chứng cần nộp

Nộp vào repo cá nhân theo templates/lab-template.md. Mỗi lab có README.md trả lời 7 câu hỏi của template, source/, screenshots/, evidence/ và report.md.

lab-05/
├── README.md
├── source/
│   ├── site/index.html
│   └── diagnose.sh
├── screenshots/
├── evidence/
│   ├── command-output.txt
│   └── diagnose-output.txt
└── report.md

lab-06/
├── README.md
├── source/
│   ├── team.md
│   └── pre-commit          (chỉ khi làm thử thách C)
├── screenshots/
├── evidence/
│   ├── command-output.txt
│   ├── conflict-output.txt
│   ├── protection-output.txt   (thử thách A)
│   └── hook-output.txt         (thử thách C)
└── report.md

Bằng chứng theo từng nhiệm vụ:

Nhiệm vụ	Bằng chứng bắt buộc
1	Output ip, ping, nslookup, getent hosts trong lab-05/evidence/command-output.txt; đoạn giải thích trong lab-05/report.md
2	Output ss, curl, lỗi Address already in use; lab-05/source/diagnose.sh và lab-05/evidence/diagnose-output.txt
3	.gitignore, output git check-ignore -v .env, git log --oneline --graph --all, đường dẫn tới các PR đã merge (ghi trong lab-06/README.md)
4	lab-06/evidence/conflict-output.txt, team.md đã resolve, output git revert và git log
L2	File evidence tương ứng nêu ở từng thử thách

Quy ước evidence: mỗi khối có dòng lệnh bắt đầu bằng $ rồi đến output thật. Không chỉnh sửa output cho đẹp. Nếu output dài, cắt bằng head và ghi rõ.

Barem chấm

Tổng 100 điểm cho phần L1, cộng tối đa 10 điểm thưởng cho L2 (tổng không vượt quá 110).

Tiêu chí	Mức đạt	Mức không đạt	Điểm
Nhiệm vụ 1: thông tin IP, ping, DNS	Đủ lệnh, output thật, ping 4 gói thành công, chỉ đúng DNS resolver và đối chiếu resolv.conf	Thiếu lệnh, output giả hoặc không khớp máy, không giải thích được ping IP không cần DNS	15
Nhiệm vụ 2: chẩn đoán kết nối và ss	Có hai chế độ bind, port conflict kèm PID, ba loại lỗi curl với giải thích đúng	Thiếu một loại lỗi, nhầm nguyên nhân (ví dụ coi timeout là refused)	15
Nhiệm vụ 2: script diagnose.sh	Chạy đúng ba kịch bản cho ba kết luận khác nhau, kiểm tra tham số	Script lỗi cú pháp, luôn cho cùng một kết luận	10
Nhiệm vụ 3: repo sạch, .gitignore, secret	.env không nằm trong git ls-files, check-ignore chứng minh đúng	.env hoặc secret có trong lịch sử	10
Nhiệm vụ 3: branch, commit, PR	Mỗi nhiệm vụ một branch, thông điệp commit rõ, PR có mô tả đủ ba ý	Commit thẳng vào main, thông điệp mơ hồ, PR trống	15
Nhiệm vụ 3: review	Có review thật của bạn khác, ít nhất một comment cụ thể	Không có review hoặc review chỉ là "LGTM" tự phê	5
Nhiệm vụ 4: merge conflict	Có CONFLICT (content) thật, file cuối giữ hợp lý cả hai bên, không còn marker	Còn marker, mất nội dung một bên, giả lập conflict bằng cách sửa tay lịch sử	10
Nhiệm vụ 4: hoàn tác an toàn	Dùng git revert, giải thích đúng vì sao không reset + force push cho nhánh chung	Dùng reset --hard hoặc --force trên nhánh đã push	5
Câu hỏi kiểm tra kiến thức	Trả lời đúng ý và dùng bằng chứng của chính bài làm; mỗi câu 2 điểm	Trả lời chép tài liệu hoặc sai khái niệm	10
Chất lượng báo cáo và khả năng chạy lại	README trả lời đủ 7 câu hỏi, người khác chạy lại được script và các lệnh theo hướng dẫn	Thiếu README, lệnh không chạy lại được	5
Tổng L1			100
Thưởng L2 (tối đa 10)	Mỗi thử thách hoàn chỉnh theo tiêu chí được 5 điểm; thử thách làm dở được 0 đến 2 điểm	Không có bằng chứng kiểm chứng được	+10

Điểm tối đa của từng tiêu chí bị trừ hết nếu bằng chứng không kiểm chứng được (không có log hoặc log không khớp với lệnh).

Câu hỏi kiểm tra kiến thức

Trả lời ngắn (2 đến 4 câu mỗi câu) trong lab-06/report.md, mục Câu hỏi kiểm tra. Dùng ví dụ từ output của chính bạn khi có thể.

1. Khác biệt giữa 127.0.0.1 và 0.0.0.0 khi một server bind địa chỉ là gì? Khi nào bạn chọn loại nào?
2. Ba lỗi Connection refused, Connection timed out và Could not resolve host cho biết điều gì về tầng gặp sự cố và bước kiểm tra đầu tiên cho mỗi lỗi?
3. Vì sao trong một container, localhost không trỏ tới máy host, và điều đó liên quan thế nào tới việc chạy curl vào backend từ bên trong container khác?
4. Phân biệt git fetch, git pull và git merge origin/main. Lệnh nào thay đổi working directory của bạn?
5. Nếu bạn lỡ commit và push một file .env chứa mật khẩu thật, thêm nó vào .gitignore có đủ không? Cần làm gì thêm?

Lỗi hay bị trừ điểm

• Dán output giả hoặc output của người khác: các giá trị như IP, PID, thời gian không khớp giữa các file bị coi là không kiểm chứng được.
• Chỉ nộp ảnh chụp màn hình, không có evidence/command-output.txt.
• Chạy lab trong /mnt/c hoặc thư mục Windows, gây sai quyền file và sai kết quả ss.
• Commit trực tiếp vào main, hoặc dùng một branch cho cả hai nhiệm vụ.
• Thông điệp commit mơ hồ (update, fix, abc) hoặc một commit khổng lồ chứa mọi thứ.
• Còn marker conflict trong file, hoặc "giải quyết" conflict bằng cách xóa hết phần của một bên.
• Dùng git reset --hard hoặc git push --force trên nhánh chung.
• Commit .env, token, private key hoặc mật khẩu thật. Lỗi này bị trừ nặng và phải xử lý theo hướng dẫn xoay (rotate) secret.
• Script diagnose.sh không quote biến, không kiểm tra tham số, hoặc chỉ chạy được trên máy của bạn vì dùng đường dẫn tuyệt đối.
• Để server Python chạy nền sau khi làm xong và để lại tiến trình chiếm port.
• PR không có mô tả hoặc tự approve mà không có người review.

Quy trình nộp

1. Tạo branch riêng cho từng nhiệm vụ trong repo cá nhân, đặt tên theo quy ước ở Nhiệm vụ 3.
2. Commit theo từng bước nhỏ, push branch lên GitHub.
3. Mở Pull Request vào main của repo cá nhân, điền mô tả: thay đổi gì, vì sao, cách kiểm tra lại, và đánh dấu level đã làm (L1, L2).
4. Nhờ một bạn trong CLB review. Reviewer để lại ít nhất một comment cụ thể; bạn trả lời hoặc sửa theo góp ý.
5. Sau khi có review, ghi đường dẫn các PR vào lab-06/README.md và báo mentor.
6. Mentor chấm dựa trên PR, evidence và việc chạy lại script; kết quả và nhận xét gửi lại trong PR.

Hạn nộp: trước buổi đầu tiên của tuần 4. Nộp trễ có thể bị trừ điểm theo quy định trong curriculum/assessment.md.

Checklist trước khi nộp

• lab-05/ và lab-06/ đúng cấu trúc thư mục theo template, mỗi lab có README.md trả lời 7 câu hỏi.
• evidence/command-output.txt của mỗi lab chứa lệnh và output thật, có dòng $ lệnh trước mỗi khối.
• diagnose.sh chạy được với ba kịch bản và output nằm trong evidence/diagnose-output.txt.
• Không còn server Python hoặc process nào của bài này đang chiếm port (kiểm tra bằng ss -ltnp).
• .gitignore chặn .env, git ls-files không chứa .env, không có secret thật trong lịch sử.
• Mỗi nhiệm vụ làm trên branch riêng, commit có thông điệp rõ nghĩa, không commit trực tiếp vào main.
• Các PR đã mở với mô tả đầy đủ, ít nhất một PR được bạn khác review.
• File team.md trên main không còn marker conflict, có commit Revert trên branch thực hành.
• report.md có bảng bốn tầng, trả lời 5 câu hỏi kiểm tra, ghi lỗi đã gặp và cách khắc phục.
• Đã ghi level đã làm (L1, L2) ở cuối README.md của mỗi lab.